پيام کانون ره‌آورد در مراسم روز جهانی حقوق بشر، ويژه دگرباشان جنس

در جامعه‌ی ايران نقض حقوق بشر چنان گستره‌ی وسيع و ابعاد گوناگونی دارد که پرداختن همزمان به همه‌ی آن‌ها امری به‌غايت دشوار است. به‌همين دليل ما هر سال به‌مناسبت روز جهانی حقوق بشر به يکی از موارد نقض اين حقوق در ايران می‌پردازيم.

سه شنبه 26 آذر 1392 [2013.12.17]

کانون ره‌آورد امسال مراسم روز جهانی حقوق بشر را به مسایل دگرباشان جنسی در ايران، يکی از موارد نقض فاحش حقوق بشر که کمتر به آن پرداخته شده، اختصاص داده است.

شناخت بيشتر از حقوق بنيادين انسانی در مبارزه‌ی آگاهانه‌ی ما عليه نقض اين حقوق و در جهت فرهنگ‌سازی در بستر جامعه، امری ضروری و مداوم است.

امروزه در بسياری از کشورها قوانين به نحوی تنظيم شده‌اند که از اِعمال تبعيض و خشونت عليه شهروندانی که در جامعه به دلايلی متفاوت «اقليت» به‌شمار می‌روند، جلوگيری کنند.

يکی از اين حوزه‌ها به قوانين حمايت از حقوق همجنسگرايان، دوجنسگرايان و تراجنسيتی‌ها مربوط می‌شود.

در سال ۱۹۷۳ میلادی، انجمن روان‌پزشکی آمریکا همجنسگرایی را از فهرست اختلالات روانی خارج کرد و در پی آن در سال ۱۹۹۰ سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که همجنسگرایی بیماری نیست.

در سال‌های اخیر تراجنسگرایی نيز از فهرست اختلالات روانی خارج شده است. هر ساله روز ۱۷ ماه مه به‌عنوان «روز جهانی مبارزه با همجنسگراهراسی» جشن گرفته می‌شود و کوشش می‌شود این مسئله را یادآوری کند که همجنسگرا بودن یک فرد به معنای بیمار بودن او نیست.

اما در ايرانِ ما حکومت همچنان همجنسگرايان، دوجنسگرايان و تراجنسيتی‌ها را بيمار می‌داند و تأسف‌بار اين‌که افکار عمومی در جامعه‌ی ايران نيز با اين برداشت حکومت هم‌سو است.

در جامعه‌ی ايران جنسيت از دو نوعِ مذکر و مؤنث خارج نيست و هر گرايش جنسی ديگر نه تنها به‌رسميت شناخته نمی‌شود بلکه برای آن‌ها مجازات نيز تعيين شده است.

در ۲۷ ماده از قانون مجازات اسلامی ايران همجنسگرايی جرم تلقی شده و برای آن مجازاتِ‌ از شلاق تا اعدام در نظر گرفته شده است.

در تغییرات سال ۱۳۹۰-۹۱ قانون مجازات اسلامی از همجنسگرایی جرم‌زدایی نشده و در نهايت اين مجازات باقی مانده است.

اين در حالی است که مقام‌های حکومت ايران بارها در مجامع بين‌المللی وجود همجنسگرايی در ايران را رد کرده‌اند.

اما در سطح اجتماعی، افزون بر ناآگاهی جامعه‌ی ايرانی درباره دگرباشان جنسی، مجموعه‌ی پيچيده‌ای از باورهای ريشه‌دار و روابط اجتماعیِ سنتی و جان‌سخت، در پايمالی حقوق دگرباشان جنسی به‌عنوان حقی جدایی‌ناپذیر از حقوق بشر، سهيم هستند و مسائل اين شهروندان را به يک تابوی عميق اجتماعی تبديل کرده‌اند.

در اين عرصه، عدم دسترسی آزادانه به اطلاعات در جامعه‌ی ایران به‌دلیل تمام موانعی که بر سر آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات وجود دارد نيز مانع بزرگی به‌شمار می‌رود.

اصل «عدم تبعیض»، از بنیادین‌‌ترین اصول حقوق بشری است؛ بر پایه‌ی این اصل، تمامی انسان‌ها، قطع نظر از این‌که به چه گروه جنسی، نژادی، قومی، مذهبی یا… تعلق داشته باشند، می‌باید از تمامی حقوق و آزادی‌های مندرج در اسناد حقوق بشری یا سایر اسناد ملی و بین‌المللی برخوردار باشند.

در ماده‌ی دوم اعلامیه جهانی حقوق بشر آمده است: «هرکس بدون هیچ‌گونه تمایزی، نظیر نژاد، رنگ، جنسیت، زبان، مذهب، باور سیاسی یا هر باور دیگری، خاستگاه ملی یا اجتماعی، دارایی و ولادت یا هر موقعیت دیگری از حقوق و آزادی‌هایی که در این اعلامیه شمرده شده ‌است، برخوردار است.»

اين اصل تقريباً به همين شکل در «میثاق بین‌المللی حقوق سیاسی و مدنی»، «میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» و حتی در «پیمان‌نامه حقوق کودک» نيز تکرار شده است.

ماده‌ی دوم اعلامیه جهانی حقوق بشر طوری با دقت تنظیم شده است که جای هیچ‌گونه شبهه‌ای باقی نمی‌گذارد که هیچ‌ وضعیت یا موقعیت طبیعی، نمی‌تواند مانع برخورداری آدمیان از حقوق شناخته‌شده در اعلامیه باشد. گرایش‌های جنسی انسان یا هویت جنسیتی او همانند نژاد یا زبان مادری، وضعی طبیعی یا موقعیتی ذاتی است که چه به لحاظ اخلاقی و چه به لحاظ حقوقی (دست‌کم بر پایه‌ی مبانی نظری اسناد حقوق بشری) نمی‌تواند اسباب تبعیض میان آدمیان قرار گیرد.

بر پايه همين نگرش است که در جهان کنونی هر روز بيشتر به حقوق مدنی دگرباشان جنسی توجه می‌شود. اکنون در بيش از ۱۵ کشور جهان ازدواج همجنسگرايان به‌رسميت شناخته شده و اين روند همچنان ادامه دارد.

تلاش ما به‌عنوان جمع کوچکی از فعالان حقوق بشر ايرانی نيز در راستای دستيابی به حقوق دگرباشان جنسی است.

دگرباشان جنسی در ايران، هم از سوی حکومت و هم فرهنگ غالب بر جامعه تحت فشارند و مدام مورد تحقير، اذيت، آزار و شکنجه‌‌های روحی و جسمی‌ قرار می‌گيرند.

نقض حقوق دگرباشان جنسی در جامعه‌ی ايران مضاعف است و همين امر اهميت دفاع از حقوق آنان را دو چندان می‌کند.

کانون ره‌آورد ـ آخن ـ آلمان
آذرماه ۱۳۹۲ ـ دسامبر ۲۰۱۳