هيس! خانم‌ها پچ‌پچ نمی‌کنند - گزارشی از يک کنسرت کاملا زنانه در ايران

کار سختی است؛ اگر بتوانيد توانمندی بانوان جوان نوازنده را در کنار هياهوی کف و سوت و کِل و ... تماشاچيان قرار دهيد، می‌توانيد حال و هوای اجرای شب گذشته‌ ژيوار شيخ‌الاسلامی در جشنواره بين‌المللی موسيقی فجر را هم مجسم کنيد.

به گزارش خبرنگار بخش موسيقی خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، نيم ساعت از زمان مقرر می‌گذرد، ژيوار شيخ‌الاسلامی با همراهی نوازندگانی با لباس‌های سنتی ايرانی به رنگ‌های فيروزه‌ای و قهوه‌ای، روی سن سالن فرهنگسرای نياوران می‌آيد.

سرپرست گروه پيش از شروع کار از مخاطبانش تشکر و اعلام می‌کند: بروشورها متعلق به کار قبلی‌مان است پس تقاضا می‌کنم برای آشنايی با اعضای گروه، بخش بيوگرافی را مطالعه کنيد.

ژيوار بخش نخست اجرايش را به موسيقی سنتی ايرانی اختصاص می‌دهد. «بگذار که من بر شانه اين صبح دلاويز بنشينم و از عشق سرودی بسرايم ... » آغازگر همراهی اين بانوی خواننده و نوازندگان جوانش است.

وی سپس شعر معروف «ای ساربان آهسته ران ...‌» را با ملودی جديد ارائه می‌کند.

*** يک عده آمده‌اند، فقط دست بزنند

تا نيمه‌ی کار، گروه «ژيوار» با اجرای قطعات موسيقی سنتی ايران توانسته، علاقه‌مندان حرفه‌ای موسيقی را با خود همراه کند، اما به نظر می‌رسد جمعيت زيادی از تماشاگران به دنبال هدف ديگری به اين کنسرت آمده‌اند. اين گروه که تعدادشان کم هم نيست، بدون توجه به محتوای اثر تنها در پی فرصتی برای دست زدن و شادی هستند و به محض مکث کردن، چند ثانيه‌ای نوازندگان، آن‌ها را تشويق می‌کنند.

اين در حالی است که چنين حرکتی در ديگر اجراهای جشنواره فجر به ندرت رخ می‌دهد.

هيس! خانم‌ها پچ‌پچ نمی‌کنند

در کنسرت ژيوار شيخ‌الاسلامی، همهمه و پچ‌پچ خانم‌های حاضر در سالن فرهنگسرای نياوران، از نکات مثبت اين رويداد هنری محسوب نمی‌شد.

قطعات يکی پس از ديگری نواخته می‌شد اما برخی تماشاگران قصد برقراری سکوت را نداشتند.

اين همهمه‌ها با هيس گفتن‌های متوالی و اعتراض‌آميز برخی ديگر از تماشاگران همراه می‌شد اما تا پايان اجرا هم تمامی نداشت.

پس از اجرای سومين قطعه بود که در رديف ميهمانان ويژه، درگيری لفظی ميان دو خانم، سر جای نشستن صورت گرفت و تماشاگران اين بار برای ختم قائله شروع به کف زدن کردند. تشويق‌ها ادامه داشت تا جايی که يکی از نوازندگان با اشاره دست از حضار خواست ديگر دست نزنند.

ببخشيد که ترانه‌های تکراری نمی‌شنويد

پس از به پايان رسيدن اين قطعه، ژيوار رو به مخاطبان کرد و اعلام کرد: امشب قطعه «شهر خاموش» را به ياد استاد بزرگم آقای يوسف‌زمانی اجرا می‌کنيم. خانواده ايشان در سالن حاضر هستند و من اين کار را به ايشان تقديم می‌کنم.

اين بانوی آوازه‌خوان سپس اضافه کرد: موسيقی مرز جنسيتی ندارد اما ما می‌خواهيم بگوييم زنان هم می‌توانند آثار فاخر ارائه کنند. می‌خواهيم بگوييم ما می‌توانيم و بايد توانمندی‌های‌مان را نشان دهيم. آماده‌ايم که حرف خاص بزنيم. از اينکه در اين اجرا، موسيقی تکراری نمی‌شنويد متأسفم اما تا کی می‌خواهيم کار بزرگان را تکرار و آن‌ها را بزرگ‌تر کنيم. آن‌ها بزرگ هستند، ما هم بايد حرفی برای گفتن داشته باشيم و در تکرار آثار ايشان خلاصه نشويم.

ژيوار پس از سخنانش قطعه‌ای از يوسف زمانی ارائه کرد که مضمونی غمگين داشت اما تماشاگران پيگير همچنان به دست زدن مقطع با ريتم نوازندگان ادامه دادند!

حضور همسران وزرای ارشاد، امور خارجه و ارتباطات در سالن

بخش اول به پايان رسيده بود و اعضای گروه پس از تنفسی ۱۰ دقيقه‌ای با لباس‌های رنگارنگ محلی کردستان روی سن بازگشتند. در همان ابتدای کار خانم‌ها از ژيوار درخواست خواندن موسيقی کردی کردند اما او رو به مخاطبانش گفت امشب چند بانوی عزيز در سالن هستند که با پشتيبانی آن‌ها توانسته‌ايم قدمی در موسيقی بانوان برداريم. خانم آقای جنتی (وزير ارشاد)، خانم آقای ظريف و همسر وزير ارتباطات امشب ميهمان ما هستند.

در حالی که تماشاگران با شنيدن نام وزير امور خارجه شروع به دست زدن کردند، ژيوار حرف‌هايش را اين‌گونه پی گرفت. علاوه بر اين ميهمان عزيز ديگری هم امشب در کنار ماست. اولين صدابردار زن ايران خانم سوسن بخشايی که زحمات بسياری طی دهه‌های گذشته در اين حوزه کشيده‌اند.

در بخش بعدی يکی از کارهای حسين يوسف‌زمانی را به خانواده ايشان تقديم می‌کنم. اين دو برادر - حسن و حسين يوسف‌زمانی - خدمات بسياری برای موسيقی ايران و کردستان انجام داده‌اند و جا دارد از ايشان تقدير کنيم.

موسيقی شاد و روسری‌های رنگين و تذکرات مأمورين

قطعه بعدی که ضرب‌آهنگی تند داشت با استقبال تماشاگران پرشور ژيوار - که پيش‌تر اشاره‌ای به آن‌ها شد- مواجه شد.

خانم‌ها ايستاده و نشسته با دستمال و روسری و دست زدن و کل کشيدن و ... ديگر چيزی کم نگذاشتند و همين مطلب موجب تذکراتی چند از جانب مأمورين سالن فرهنگسرای نياوران شد.

پس از اتمام اين قطعه مخاطبان خواستار تکرار آن شدند اما ژيوار دکلمه‌ای را با اين مطلع به آن‌ها تقديم کرد «من زنی از زنان ايرانم در جهان همچو دُر غلطانم...»

 کردستان؛ تلفيقی از موسيقی شاد و رنج مادران

ژيوار شيخ‌الاسلامی که دختران نوازنده گروهش تا اين لحظه به خوبی با هم‌نوازی عود، نی، قانون، تنبک، دهل، کمانچه و تار همراهی‌اش کردند، پيش از اجرای ترانه بعدی در توضيح موسيقی محلی کردستان اظهار کرد: موسيقی کردستان به خاطر نوع لباس‌ها و رنگ‌های شادی که در آن‌ به کار گرفته می‌شود، موسيقی شادی به حساب می‌آيد اما موسيقی اين خطه مقام‌های مختلفی دارد و حيف است که آن‌ها را نشنويد. موسيقی کردستان با شعر سورانی از اهميت بالايی برخوردار است. به اميد روزی که ظلم و ستم ريشه‌کن شود و به ياد مادران کرد حلبچه و سوريه و ... که در فجايع چند دهه گذشته رنج بسياری برده‌اند، اين ترانه را تقديم‌تان می‌کنم تا حس و حال کردستان را احساس کنيم.

ژيوار شيخ‌الاسلامی پس از به پايان بردن اين قطعه ترانه‌هايی شاد را به روی صحنه برد و تماشاگران هم وی را همراهی کردند.