برنامه ویژه پناهجویان در آخن: دفاع از حق پناهندگی و اهمیت شناخت جامعه میزبان

پناهجویان، حقوق بشر، آخن،حق پناهندگی در آخن

امسال به‌مناسبت روز جهانی حقوق بشر، کانون ره‌آورد برنامه ویژه خود را به موضوع پناهجویان در آلمان اختصاص داد. این مراسم شامگاه روز شنبه پنجم دسامبر ۲۰۱۵ (۱۴ آذر ۱۳۹۴) در سالن مارتین لوتر هاوس آخن برگزار شد.

ویژگی این برنامه شرکت پرشور و پرتعداد پناهجویان جوان افغان بود. حضور آن‌ها و هم‌میهنان ایرانی چنان بود که می‌توان استقبال از چنین برنامه‌ای را کم‌سابقه خواند.

مجری برنامه ابتدا ضمن خوش‌آمدگویی بیانیه کانون ره‌آورد را خواند که در آن با اشاره به مواد ۱۳ و ۱۴ و ۱۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر درباره حق تابعیت، گزینش اقامتگاه و درخواست پناهندگی، آمده است: «در موج جدید آوارگانی كه با حضور خود به كشورهای اروپایی سیاستمداران این خطه را سراسیمه كردند اما با انسان‌هایی روبه‌روییم كه در فرار از خشكسالی، جنگ، ترور، سركوب و فقدان چشم‌اندازی روشن برای آینده و با آرزوی یافتن امكانی برای شروع زندگی بهتر راهی اروپا شدند.»

در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «واقعیت این است كه این پدیده (پناهجویی) به هیچ عنوان پدیده جدیدی نیست. سال‌ها جنگ و جنگ داخلی در كشورهایی چون سوریه، عراق، افغانستان، لیبی و.... میلیون‌ها انسان را از خانه و كاشانه خود آواره كرده و تنها بخش كوچكی از این آوارگان اكنون به اروپا روی آورده‌اند.»

کانون در بیانیه خود گفته است می‌توان علل و ریشه‌های مختلفی برای این موج عظیم جابجایی انسانی برشمرد اما این امر پاسخی به نیازهای فوری و امروزی آوارگانی كه به كمک و توجه جامعه جهانی نیاز دارند نیست.

پس از خواندن بیانیه کانون، آناهید یونسی، از اعضای کانون، مددکار اجتماعی و مسئول خانه پناهجویان در آخن، سخنان خود را آغاز کرد.

او که در ایران در رشته ادبیات فارسی تحصیل کرده در خارج از کشور و در سن ۵۰ سالگی نیز به تحصیل روی آورد و موفق شد به‌عنوان مددکار اجتماعی فعالیت کند. آناهید یونسی اکنون ۱۷ سال است به‌طور رسمی و غیررسمی در امور پناهندگان و کمک به خانواده‌ها فعال است.

او در جای جای سخنان خود از پناهجویان جوان حاضر در سالن خواست تا با مشکلات دست‌وپنجه نرم کنند و با تحصیل و شناخت جامعه میزبان، فرهنگ خانه جدید خود را بشناسند.

آناهید یونسی خطاب به جوانان پناهجو گفت: «نباید فقط از مردم کشور میزبان انتظار داشت که فرهنگ ما را بپذیرند؛ ما نیز می‌بایستی در جهت انطباق خود با این جامعه کوشا باشیم. تنها از این راه می‌توان به همزیستی و احترام متقابل دست یافت.»

او در ابتدای سخنرانی خود به سنت پناهجویی در اروپا اشاره کرد و گفت این سنت به اواخر سده هفدهم میلادی که پیروان مذهب پروتستان از فرانسه به دیگر کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی گریختند بازمی‌گردد. همچنین انقلاب فرانسه و جنگ‌های جهانی اول و دوم نیز از مقاطع مهم تاریخی بودند که خانم یونسی از آن‌ها به‌عنوان عوامل موج گسترده‌ پناهجویی در تاریخ گذشته اروپا یاد کرد.

او با اشاره به منشور جهانی حقوق بشر، بر احترام به این حقوق و آزادی‌های پایه‌ای برای همه انسان‌ها تأکید کرد و گفت: «امروزه نقض حقوق بشر یکی از دلایل اصلی پناهجویی انسان‌ها در سرزمین‌های بیگانه است.»

او از آخرین گزارش سالانه سازمان عفو بین‌الملل سخن گفت که در آن موضوع آوارگی و پناهندگی یکی از چالش‌های مهم دوران کنونی عنوان شده است.

آناهید یونسی در ادامه سخنان خود به وضعیت پناهجویان در آلمان، چگونگی پذیرش و تقسیم آن‌ها و مشکلات بی‌شمار در این‌ رابطه پرداخت.

بر اساس آماری که در این سخنرانی ارائه شد تعداد پناهجویان آلمان در پنج سال اخیر بیش از ۷/۵ برابر شده است. این تعداد در سال ۲۰۱۰، ۴۸ هزار نفر بود در حالی‌که در سال جاری میلادی به بیش از ۹۰۰هزار نفر رسیده است.

به‌گفته این مددکار اجتماعی، بیشترین پناهجویان آلمان را جوانان و نوجوانان تشکیل می‌دهند. بر این اساس ۳۰ درصد پناهجویان زیر ۱۸ سال سن دارند، ۵۰ درصد از ۱۸ تا ۳۵ سال، ۱۵ درصد از ۳۵ تا ۵۰ سال و ۵ درصد از ۵۰ سال به بالا سن دارند.

او گفت در ایالت «نورد راین وست‌فالن» که شهر ما آخن نیز در آن قرار دارد، دورتموند مرکز اصلی پذیرش پناهجویان است اما به دلیل تعداد زیاد پناهجویان در حال حاضر شهرهای کلن و دوسلدورف نیز پناهجو می‌پذیرند.

پناهجویانی که به آخن فرستاده می‌شوند به خوابگاه‌های موقت منتقل می‌شوند و پس از دو تا سه ماه، در پی آخرین تقسیم، آپارتمان‌های مشخصی در اختیار خانواده‌های پرجمعیت قرار می‌گیرد.

به‌گفته او در آخن هر مددکار اجتماعی ۱۲۰ پناهجو را تحت حمایت خود دارد.

آناهید یونسی همچنین مشکلات دوره نخست پناهجویی تا زمان موافقت با تقاضای پناهندگی را که پناهجویان در وضعیت بلاتکلیفی به‌سر می‌برند، دشوارترین دوران اقامت در سرزمین تازه دانست. او گفت: «به جرأت می‌توان این مرحله از زندگی پناهجویان را چه از نظر حقوقی و چه از نظر روحی سخت‌ترین دوران به‌شمار آورد.»

او گفت پناهجویان برای چیرگی بر چنین شرایطی باید هدفمند و با برنامه زندگی کنند. به اعتقاد او داشتن انگیزه و نظم برای دستیابی به اهداف مشخص می‌تواند پناهجویان را در تحمل سختی‌های زندگی یاری رساند.

او به همه جوانان پناهجو توصیه کرد که برای انطباق با جامعه میزبان مسأله یادگیری زبان را بسیار جدی بگیرند و از یادگیری فرهنگ و تاریخ آلمان دریغ نکنند.

پس از سخنرانی آناهید یونسی جمع حاضر در سالن فعالانه در بحث و گفت‌وگو شرکت کرد و به مشکلات زندگی پناهجویان پرداخت. گروهی از فعالان امور پناهندگان ـ چه ایرانی و چه افغانستانی ـ نیز پشت تریبون قرار گرفتند و مسائل تازه‌ای در این رابطه بیان کردند. این گفت‌وگوها در وقت استراحت نیز همچنان ادامه داشت.

پس از استراحت، فیلم مستند «خوش آمدید به آلمانی» به نمایش در آمد. این فیلم ورود گروه‌های مختلف پناهجویان به شهرهای کوچک آلمان و رویارویی مسئولان شهری و شهروندان آلمانی با این چالش نوین را نشان می‌دهد.