گزارش نشست فرهنگی"پیشینه شاهنامه" در آخن

پیشینه شاهنامه /محسن بنایی/آخن/ره آورد/فرهنگی

در روز چهاردهم نوامبر کانون ره آورد در شهر آخن با دعوت از محسن بنایی، برنامه‌ای را برگزار کرد که در آن به پیشینه شاهنامه و تأثیرات آن بر فرهنگ و ادبیات ایران پرداخته شد.

 

 

آقای بنایی جراح و ارتوپد ساکن شهر کلن است که در کنار پزشکی، در رشته ایران‌شناسی و زبان پهلوی نیز تحصیل کرده ‌است. محسن بنایی سال‌ها به چگونگی روند شکل‌گیری شاهنامه، و تأثیر آن بر ادبیات و فرهنگ ایران پرداخته و در سال ۲۰۰۸ مشاور ادبی پروژه موسیقی سیمرغ، برگرفته از شاهنامه فردوسی با آهنگسازی حمید متبسم و صدای همایون شجریان بوده است.

در ابتدا مجری برنامه با اشاره به حملات تروریستی در پاریس، مطرح کرد که اینکه چند یاغی مسلح ـ با هر نام و مرام و اندیشه‌ای مردم عادی را در خیابان، سالن کنسرت و رستوران به رگبار ببندند کافی است تا قعرِ فرومایگی آن‌ها و اندیشه‌های‌شان را دریابیم.

در بخش اول آقای بنایی با استناد به تاریخ سرایش شاهنامه (۹۷۶ میلادی) و تاریخ تولد شاه محمود غزنوی (۹۷۱ میلادی) سرایش شاهنامه به سفارش وی را مردود و آن را افسانه‌ای بیش ندانست. او در ادامه توضیح داد که پیدایش چنین اثر ادبی نمی‌تواند براساس سفارش انجام گیرد. این پدیده تنها بر بستر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آن دوران قابل بررسی است.

دکتر بنایی در توضیح موقعیت سیاسی آن دوره، از سلسله‌های ایرانی نام برد که به‌طور متقارن در کنار خلفای اموی و عباسی حکومت می‌کردند.

او همچنین به جنبش‌های اجتماعی در آن دوره، از جمله جنبش ابومسلم و بابک خرمدین پرداخت و در ادامه به جنبش‌های فرهنگی در آن زمان اشاره کرد. مهم‌ترین این جنبش‌های فرهنگی از دیدگاه آقای بنایی ترجمه آثار فارسی زیادی به عربی و به زبان پهلوی، تألیف بسیاری از آثار دانشمندان و ادبا به زبان فارسی، ترویج علم، رویکرد به تاریخ و فرهنگ پیش از اسلام می‌باشند. ایشان همچنین پدیدار شدن شاهنامه را بر بستر شاهنامه‌نویسی شاعرانی قبل از فردوسی مانند ابوالموید بلخی، مسعودی مروزی و دقیقی دانست.

بخش دوم به بررسی تأثیر شاهنامه بر شاخه‌های دیگر ادبی و هنری اختصاص یافته بود. آقای بنایی در ابتدا به تأثیر آن بر اشعار نام‌آورانی مانند سعدی، حافظ و مولوی اشاره کرد. وی همچنین از ترجمه شاهنامه به زبان‌های مختلف عربی، ترکی، انگلیسی، آلمانی نام برد و به تأثیرات دیگری مانند رشد نقالی، پرده‌خوانی، نقاشی قهوه‌خانه‌ای و همچنین هنر موسیقی اشاره کرد.

چهارمین همایش شاهنامه خوانی بختیاری " آیدا البرزی" https://www.youtube.com/watch?v=sQtMgIRGjgk

در پایان آقای بنایی به پرسش‌های حاضران پاسخ داد.